* اخبار ,گزارش‌هاو مقاله های اقتصادی خود را برای درج در سایت صبا ایران در قسمت تماس با ما ارسال نمایید*      
کد خبر: ۱۴۱۶۸۴
تاریخ انتشار: ۲۶ دی ۱۳۹۸ - ۱۵:۲۹
 
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
رئیس کل بانک مرکزی گفت: روند نزولی تورم در مرکز آمار ایران و بانک مرکزی بسیار مشابه بوده است و بر این اساس، می‌توان ادعا کرد که اقدامات بانک مرکزی در کنترل تورم نمایان شده و این روند نزولی تداوم می‌یابد.

عبدالناصر همتی امروز در جلسه مجمع عمومی بانک مرکزی اظهار داشت: بر اساس آنچه از داده‌های اقتصاد کلان می‌دانیم، اقتصاد ایران از اواسط سال ۱۳۹۶ و متاثر از چشم انداز اعمال تحریم‌ها از سوی آمریکا، زمینه‌های بی ثباتی را از خود نمایان ساخته بود و انتظارات در حال بدبینانه شدن بود. در عین حال می‌دانیم که از اواخر دهه ۱۳۸۰ و اوایل دهه ۱۳۹۰ زمینه شکل‌گیری ناترازی نظام بانکی ایجاد شده بود و با توجه به اولویت‌بندی سیاست‌های دولت امکانی برای حل آن فراهم نشده بود.

وی افزود: این ناترازی در همراهی با سایر ناترازی‌ها که خود را به شکل تداوم رشد‌های بالای نقدینگی نشان داده بود و با تحریک انتظارات متاثر از تحریم‌های آمریکا، از اواخر سال ۱۳۹۶ و اوایل سال ۱۳۹۷ شروع به تخلیه کردن اثر خود به شکل بی ثباتی اقتصاد کلان و شدت گرفتن حملات سفته بازانه به بازار‌ها و قبل از همه در بازار ارز کرد.

رئیس کل بانک مرکزی گفت: در حالی که بسیاری از تحلیل گران صحبت از بحران نظام بانکی و حتی ورشکستگی و فرار بانکی از یک طرف و پیش بینی نرخ‌های ارز ۳۰ هزار، ۴۰ هزار و حتی بالاتر و همچنین وقوع ابرتورم از طرف دیگر می‌کردند، نرخ ارز مسیر خطرناکی را آغاز کرد و در همراهی با شوک منفی عرضه وارد شده به اقتصاد ایران علاوه بر شکل دادن مسیر فزاینده نرخ تورم که به مدت دو سال تک رقمی باقی مانده بود، شروع به شکل دادن رکود در فعالیت‌های اقتصادی کرد.

وی ادامه داد: واضح بود که نه تنها خود شوک منفی عرضه سبب رکود تورمی شد، تحریک انتظارات و تخلیه شدن نیروی ناشی از تداوم رشد‌های بالای نقدینگی نیز چاشنی تورمی آن را تشدید می‌کرد و اعمال محدودیت در واردات کالا‌های واسط، مواد اولیه و کالا‌های سرمایه‌ای نیز اثر رکودی آن را به همراه داشت. تحت چنین شرایطی، در کنار اینکه تورم قدرت خرید مردم را تخریب می‌کرد، رکود نیز درآمد آن‌ها را کاهش می‌داد و بویژه برای دهک‌های پایین جامعه فشار فزاینده‌ای را ایجاد می‌کرد.

همتی تصریح کرد: تردیدی وجود نداشت که تداوم آنچه از تابستان ۱۳۹۷ شروع شده بود، می‌توانست با ایجاد جهش‌های متعدد ارزی و ثبت نرخ‌های باور ناپذیر ارز، در کنار وارد کردن نرخ تورم در مسیر ابرتورم و وارد کردن اقتصاد در مسیر رکود و بحران اقتصادی بسیار شدید سبب کاهش شدید رفاه مردم و بویژه دهک‌های پایین از یک طرف و کاهش شدید اعتماد به نفس کشور در تحمل فشار‌های آمریکا و کاهش قدرت چانه زنی آن شود و همه این‌ها بدان معنی بود که منافع ملی به شدت در معرض خطر قرار می‌گرفت.

*وظیفه دشوار بانک مرکزی و فضای امکان‌پذیر سیاستگذاری آن

وی گفت: در شروع روند فزاینده نرخ ارز و به اصطلاح حمله سفته بازانه به بازار ارز و متعاقب آن آغاز جهش تورمی در سال ۱۳۹۷ که در عین حال همراه با وارد شدن اقتصاد ایران در رکود بود، انتخاب سیاستگذاری پولی قابل اتکایی وجود نداشت. غالب اقتصاددانان بر اساس برداشت متعارف مقابله با تورم، پیشنهاد سیاست‌های انقباضی را می‌دادند که در ارتباط با سیاست پولی به معنی افزایش قابل توجه نرخ سود و کاهش شدید رشد کمییت‌های پولی از قبیل: پایه پولی بود. اما می‌دانیم که حتی نظریات متعارف اقتصاد کلان آنجا که به مقابله با رکود تورمی می‌رسند، قاطعیت پیشنهاد سیاست افزایش نرخ سود را کنار می‌گذارند.

رئیس شورای پول و اعتبار اظهار داشت: اگر سیاست افزایش نرخ سود برای جلوگیری از افزایش‌های مختصر نرخ ارز و همچنین کنترل تورم و آنهم در شرایط جا افتادن رویه سیاستی هدف گذاری تورم موثر است، اما برای درمان رکود تورمی خیلی شدید همزمان شده با ناترازی شدید نظام بانکی، به هیچ وجه قابل توصیه نیست. برای بانک مرکزی مسلم بود که تلاش برای افزایش نرخ سود می‌توانست به تشدید دشواری هم از منظر تشدید رکود و هم از منظر تشدید ناترازی بانک‌ها و هم از نظر افزایش هزینه تامین مالی دولت بینجامد و فقط مساله را به تاخیر بیندازد و بر همین اساس این راه را پیش نگرفت.

وی اضافه کرد: با توجه به نقش پر رنگ نرخ ارز در شکل دادن انتظارات تورمی و همچنین نااطمینانی اقتصاد کلان، ترجیح داده شد که روشی برای کنترل نرخ ارز اندیشیده شود که اولا تقاضای سفته بازی را تا حد امکان محدود کند، ثانیا نیازمند تزریق مستمر از محل ذخایر ارزی و لذا از دست رفتن ذخایر ارزی نباشد، ثالثا زمینه بازگشت ارز‌های حاصل از صادرات غیرنفتی را فراهم کرده و سبب انتقال رانت به واردکنندگان از محل این عواید ارزی نشود، رابعا امکان تامین نیاز‌های وارداتی بخش تولید و همچنین نیاز‌های اساسی مصرفی را فراهم آورد، خامسا امکان نوسان شدید و آسیب پذیری نرخ ارز از تحولات سیاسی خارجی کشور را کاهش دهد، و سادسا مانع خروج سرمایه از کشور و نگهداری ارز توسط مردم شود.

همتی افزود: بر همین اساس، بانک مرکزی تعمدا به دنبال آن بوده است که عواید ارزی صرف تامین نیاز‌های اساسی و رفع موانع تولید شود و به چرخه اقتصاد برگردد. ممکن است مورد خاص اقتصاد ایران و نحوه مقابله با حمله سفته بازانه ارزی و کنترل تورم از طریق آن توسط بانک مرکزی، در آینده برای مطالعات و تحقیقات مربوطه بسیار سودمند باشد. اما آنچه در پیش گرفته شد، روش‌هایی ابتکاری و تجربه نشده بود که در متون تحقیقاتی مربوطه موجود نبود و حاصل تلاش و همکاری مدیران و کارشناسان بانک مرکزی بود.

وی ادامه داد:، اما اهم اقداماتی که بانک مرکزی در این راستا انجام داد، چه مواردی بود؟ اولین اقدام بانک مرکزی آن بود که به عنوان بازارساز وارد بازار ارز شود و با خرید و فروش و نه صرفا تزریق به ثبات نرخ ارز بپردازد. اقدام دوم بسیار مهم بانک مرکزی کنترل بر مبادلات ریالی بود با این اطمینان که بدون کنترل نقل و انتقالات ریالی امکان ایجاد ثبات در بازار ارز و کاهش تقاضای سفته بازی وجود ندارد و این اقدام نیز بسیار موثر افتاد.

همتی تصریح کرد: سومین اقدام بانک مرکزی تلاش برای تامین تقاضای ارز عاملان اقتصادی با استفاده از بازار دوم یا سامانه نیما بود و کاهش تدریجی تفاوت شدید نرخ ارز در سامانه نیما و بازار آزاد برای تشویق برگشت ارز‌های صادراتی و جلوگیری از فساد و آربیتراژ بوده است. از جمله اقدامات دیگر بانک مرکزی مدیریت انتظارات از طریق خنثی کردن شایعات و تحریکات رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی بوده است که به طور معمول افراد غیرحرفه‌ای را دچار زیان می‌نماید.

وی با تاکید بر اینکه بانک مرکزی در کنار سعی در اصلاح نحوه مدیریت بازار ارز و لذا اعاده ثبات به بازار ارز، در زمینه کاهش مشکلات نظام بانکی و همچنین مدیریت نقدینگی نیز سعی کرده است با درک شرایط ضمن پرهیز از اقداماتی که رکود را تشدید می‌کند از وخیم‌تر شدن و از کنترل خارج شدن اوضاع جلوگیری کند، گفت: برای بانک مرکزی آشکار بود که بستر قانونی و اجتماعی و اجماع سیاسی و نظری مناسب برای حل و فصل ناترازی نظام بانکی وجود ندارد و بر همین اساس به دنبال تشدید تدریجی نظارت بر بانک‌ها و موسسات اعتباری و توقف رفتار ریسک آمیز بانک‌ها و موسسات اعتباری بوده است.

همتی افزود: ادغام بانک‌های وابسته به نیرو‌های نظامی، تعیین هیات سرپرستی برای برخی موسسات اعتباری دچار ناترازی شدید، عزل و تعیین اعضای هیات مدیره برای برخی بانک‌ها و موسسات اعتباری و تشدید اقدامات هیات انتظامی در برخورد با بانک‌ها و موسسات اعتباری از جمله اقدامات بوده است و به نظر می‌رسد پیامد‌های مثبت آن به تدریج در حال ظاهر شدن است.

وی بیان‌کرد: در زمینه مدیریت نقدینگی نیز بانک مرکزی با درک این موضوع که شوک هزینه‌ای شدید وارد شده به اقتصاد نیاز‌های سرمایه در گردش بنگاه‌ها را به شدت افزایش داده و در نتیجه تنگنای اعتباری را که از قبل هم وجود داشته، تشدید نموده است، سعی کرد انقباض در رشد کمیت‌های پولی پرهیز کند تا اصطلاحا انبساط اسمی اقتصاد را همسازی کند که در غیاب آن می‌توانست عمق رکود بسیار شدیدتر باشد.

رئیس کل بانک مرکزی گفت: از آنجا که بخش قابل توجهی از رشد نقدینگی متکی به نرخ سود بالای سپرده‌ها بود که مصلحت نبود در شرایط وجود انتظارات تورمی بالا، کاسته شود و از آنجا که کاهش درآمد‌های دولت به طور اجتناب ناپذیر به منابع بانکی فشار وارد می‌کرد، بانک مرکزی کافی بودکه مطمئن شود رشد نقدینگی از محل رفتار ریسک آمیز بانک‌ها و مسابقه نرخ سود دچار افزایش شدید نمی‌شود و در حدی که با انبساط اسمی اقتصاد هماهنگی داشته باشد، حفظ شود.

وی اضافه کرد: با وجود آنکه ابزار رایج سیاست پولی در قالب هدف گذاری تورم و لذا هدف گذاری میانی نرخ سود به طور رسمی هنوز اجرایی نشده بود و اجرایی کردن آن به سرعت قابل انجام نبود، بانک مرکزی با مدیریت بازار بین بانکی سعی کرده است در جهت کاهش نرخ سود بازار بین بانکی و لذا جلوگیری از افزایش نرخ سود سپرده‌ها متاثر از افزایش تورم انتظاری عمل کند و همچنین از اتکای بی قاعده بانک‌ها به منابع بانک مرکزی جلوگیری نماید.

*نتیجه اقدامات بانک مرکزی در وضعیت اقتصاد کلان

همتی افزود: بر اساس آنچه که بیان شد، بانک مرکزی سیاست‌های ثبات ساز دشوار خود را از مهر ماه سال ۱۳۹۷ شروع نمود و نتیجه عملی آن سیاست‌ها و اقدامات در طول بیش از یک سال گذشته نمایان شده است.

وی ادامه داد: با توجه به تمرکز بانک مرکزی بر ثبات بخشی به بازار ارز به عنوان تنها ابزار ممکن اعاده ثبات موثر در کوتاه مدت، اولین نشانه اقدامات بانک مرکزی نیز در بازار ارز خود را نمایان ساخت. از مهر ۱۳۹۷ که بانک مرکزی اختیاراتی را از شورای هماهنگی سران قوا گرفت و خوشبختانه در این مسیر از حمایت کلیه ارکان نظام برخوردار شد، نرخ ارز به تدریج تحت انقیاد درآمد و با وجود اقدامات آمریکا در تشدید تحریم‌های بی‌سابقه و حتی ایجاد تشکیلاتی گسترده برای پیش بردن و نظارت بر آن‌ها در وزارت خارجه و خزانه داری آمریکا و با وجود بروز شوک‌های متعدد سیاسی و حتی نظامی در این یک سال و نیم، نرخ ارز در دامنه نسبتا محدودی در حال نوسان بوده است و این در شرایطی است که بسیاری از اقتصاددانان کشور در محافل علمی و کارشناسی تداوم چنین شرایطی را غیرقابل توضیح و چشمگیر می‌دانند و این در شرایطی است که بسیاری از تحلیل‌های تابستان سال ۱۳۹۷ پیش بینی نرخ ارز بسیار بالا و غالبا در حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان برای پایان سال ۱۳۹۷ را داشتند.

به گفته وی نفس ثبات بخشی به بازار ارز از این جهت مهم بود که اولا اعتماد عمومی را به مدیریت اقتصادی کشور بازگرداند و یاس و ناامیدی ایجاد شده را برطرف و ثانیا همان چیزی که آمریکا برای به زانو درآوردن ایران به آن امید بسته بود را مرتفع کرده بود.

همتی با بیان اینکه پیامد دیگر سیاست‌ها و اقدامات بانک مرکزی تغییر روند نرخ تورم و جلوگیری از وقوع ابرتورم بود که بسیاری از تحلیل گران داخلی و خارجی آن را پیش بینی کرده بودند، گفت: با این حال، نرخ تورم ماهانه که در برخی ماه‌ها به اعداد حدود ۶ درصد و بیشتر رسیده بود و نرخ تورم نقطه به نقطه نیز که تا اردیبهشت ۱۳۹۸ در حال صعود و افزایش بود و به بالای ۵۰ درصد رسیده بود، از آن به بعد روند نزولی را در پیش گرفت و غیر از افزایش نسبتا محدودی در آذر ماه ۱۳۹۸ این روند نزولی تداوم داشته و به نظر می‌رسد پس از رفع اثر افزایش قیمت بنزین این روند نزولی تداوم یابد.

وی افزود: نکته با اهمیت آن است که روند نزولی تورم در داده‌های تولید شده مرکز آمار ایران و بانک مرکزی بسیار مشابه بوده است. بر این اساس، می‌توان ادعا کرد که اقدامات بانک مرکزی در کنترل تورم نیز به خوبی نمایان شده است و عامل تهدید کننده رفاه دهک‌های پایین جامعه را به تدریج تضعیف کرده است و با تداوم ثبات بخشی بانک مرکزی، این روند نزولی تداوم خواهد یافت.

همتی تصریح کرد: در زمینه بخش حقیقی اقتصاد، برای دولت و بانک مرکزی مسلم بود که شوک منفی ناشی از تحریم و همچنین تحریک شدید انتظارات تورمی از یک طرف و کاهش تقاضای کل از محل هزینه‌های حقیقی مصرفی خانوار، هزینه‌های حقیقی دولت و هزینه‌های حقیقی سرمایه گذاری بخش خصوصی از طرف دیگر، سبب رکود شدیدی در اقتصاد خواهد شد و هیچ راه حل شناخته شده‌ای برای جلوگیری از آن وجود ندارد. اما بانک مرکزی به دنبال آن بود که با اقداماتی از تعمیق رکود جلوگیری نماید.

رئیس کل بانک مرکزی اظهارداشت: این اقدامات با بهبود انتظارات، با تامین نیاز ارزی برای واردات مورد نیاز تولید کنندگان و با تامین سرمایه در گردش مورد نیاز بنگاه‌ها و با ایجاد مشوق برای صادرکنندگان غیرنفتی سعی در بهبود روند تولید را داشته است. در نتیجه این اقدامات، رشد منفی اقتصادی کمتر از آنچه تصور می‌شد رخ داده است. آشکار است که رشد بخش نفت ربطی به سیاستگذاری بانک مرکزی یا سایر دستگاه‌های دولتی نداشته و برونزا است، اما رشد بخش غیرنفتی می‌توانست با اقدامات بانک مرکزی تحت تاثیر قرار گیرد.

وی ادامه داد: اگر در سال ۱۳۹۷ رشد بخش صنعت و معدن نیز همانند بخش نفت منفی شده بود، اما در سال ۱۳۹۸ رشد بخش صنعت و معدن هم بر اساس داده‌های بانک مرکزی و هم بر اساس داده‌های مستخرج از گزارشات ماهانه تولیدات صنعتی شرکت‌های بورسی تغییر مسیر داده و به همین دلیل رشد بخش غیرنفتی اقتصاد در شش ماهه اول سال مثبت ۰.۵ درصد شده است و امید بر آن است که این وضعیت تداوم داشته باشد که داد‌های بورسی آن را تایید می‌کند.

همتی گفت: در زمینه بخش پولی اقتصاد، اقدامات بانک مرکزی سبب جلوگیری از این موضوع شده است که رشد کمییت‌های پولی از کنترل خارج شود. لذا، بانک مرکزی با درک این موضوع که متعاقب شوک‌های هزینه‌ای باید انتظار افزایش رشد پایه پولی و حجم پول و نقدینگی را داشت، سعی کرد که رشد این کمیته‌ها را مدیریت کند؛ لذا گرچه رشد این اقلام در یک سال اخیر بیشتر شده است، اما با توجه به فشار از ناحیه بودجه دولت قابل قبول است.

رئیس کل بانک مرکزی افزود: در عین حال، بانک مرکزی با افزایش انضباط بانک‌ها در استفاده از منابع بانک مرکزی توفیق قابل قبولی داشته است که خود را در کاهش اضافه برداشت بانک‌ها و کاهش بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی نشان داده است و اگر تشدید اقدامات نظارتی بانک مرکزی نبود، این موارد نیز در شرایط التهاب بازار‌ها و تحریک انتظارات تورمی، می‌توانست به افزایش بسیار شدید کمیت‌های پولی بیانجامد. با اقدامات بانک مرکزی، نرخ سود بازار بین بانکی به عنوان نرخ سود کلیدی اقتصاد روند ملایم نزولی را طی کرده و متوسط وزنی آن به حدود ۱۸.۵ درصد رسیده است و این موضوع نیز در جلوگیری از تعمیق رکود موثر بوده است.

وی ادامه داد: بالاخره اینکه بانک مرکزی در این شرایط دشوار اقدامات بلندمدتی را نیز شروع کرده است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها ایجاد بستر برای نظام جدیدسیاستگذاری پولی و پیاده سازی عملیات بازار باز و لذا هدف گذاری تورم است که ان شاءاله امروز باحضور و اجازه رئیس جمهور از سامانه آن رونمایی اجرای عملیات بازار باز بعد از گذشت ۶۰ سال از تاسیس بانک مرکزی آغاز خواهد شد.


sendبازدید از صفحه اول
sendارسال به دوستان
printنسخه چاپی
info@sabairan.com : ایمیل مستقیم
شماره پیامک : 30008700
نام:
ایمیل:
* نظر:
طراحی و تولید: ایران سامانه